Sosyal ve Siyasal Arasına Sıkışmış Bir Düşünür: Ziya Gökalp ve Hars-Medeniyet Kuramı

Author/s:

DOI: 10.16917/iusosyoloji.292682

OnlineFirst published on 31 Aralık 2016

Year: Vol: Number:

Abstract

Bu yazıda, Gökalp’in ‘hars-medeniyet’ yaklaşımı irdelenmektedir. Gökalp’in hars-medeniyet kuramı, yaygın olarak, Türk ve Müslüman kimliğimizi korumayı başararak nasıl Batılılaşabileceğimizin formülünü sunan bir yaklaşım olarak kabul görmüş ve işlenmiştir. Bu çalışmada ise, söz konusu kuramın bir başka özelliğine dikkat çekilmeye çalışılacaktır. Bu yazının temel iddiası; batılılaşma konusunda devlet ve toplum olarak yaşadığımız zihniyet problemlerini çözme iddiası taşıyan hars-medeniyet kuramının, aynı zamanda, düşünce ve uygulama noktasında pek çok potansiyel sorunu bünyesinde barındırdığıdır. Söz konusu sorunlar; kültür ve medeniyet kavramlarının birbirlerine karşıt anlamlarla yüklü kavramlar olarak kavranmasından ve özellikle de ‘Türklük’ kavramının içerdiği çelişik kavramlaştırmalardan kaynaklanmaktadır. Bu makalede, söz konusu sorun alanları öncelikle hars (kültür) ve medeniyet kavramlarının etimolojik gelişimi ele alınarak gösterilmeye çalışılıyor. Ardından Gökalp’in genel toplum anlayışı, Türk toplumuna ilişkin yaklaşımları ve özelde de ‘hars-medeniyet’ kuramı değerlendiriliyor. Son olarak da, Gökalp’in kavramlarının ve kuramının içeriğin, çelişik yönlerini gösterecek şekilde eleştirel bir değerlendirmeye tabi tutuluyor.

Keywords
Ziya Gökalp • Emile Durkheim • Türk Sosyolojisi • Kültür • Medeniyet