“Birtakım Muğlak Ziya Oyunları”: Millî Mücadele’de Ziya Gökalp ve Durkheim Sosyolojisine Yönelik Eleştiriler ve Dergâh Dergisi

Yazar/lar:

Yıl: 2014 Cilt: 3 Sayı: 28

Öz

Ulusal tarih yazımında, Millî Mücadele döneminin düşünce hayatı büyük ölçüde ihmal edilmiştir. Buna paralel olarak da Ziya Gökalp üzerine yapılan biyograf çalışmalarında, bu dönemin anlatımına ilişkin önemli bir eksiklik göze çarpar. Bu da, II. Meşrutiyet döneminin düşünce hayatında büyük bir önem arz eden Gökalp ve onun temsil ettiği Durkheim sosyolojisine yönelik eleştirilerdir. Millî Mücadele döneminde Gökalp ve Durkheim sosyolojisine tavır alan yazarlar, Dergâh (1921- 1923) dergisinde bir araya gelen bir grup Darülfünun hocası ve öğrencileridir. Dergâh yazarlarının eleştirel yaklaşımı, tarihsel bağlamı ve felsefî kaynakları itibarıyla Gökalp’e daha önce getirilen eleştirilerden farklı bir çerçevede değerlendirilmelidir. Bu eleştirel yaklaşımın kavramsal çerçevesi, I. Dünya Savaşı’nın hemen ardından Osmanlı-Türk düşünce hayatında büyük bir popülerlik kazanan Bergson felsefesine dayanır. Bununla beraber, eleştirilerin arka planında kültürel milliyetçiliğin sınırlarını belirleme mü- cadelesi ve siyasî ve kişisel çekişmeler önemli bir rol oynamıştır.

Anahtar Kelimeler
Ziya Gökalp, Emile Durkheim, Henri Bergson, Dergâh, Kültür, Milliyetçilik

İngilizce (English) için tıklayınız.