İslam Düşüncesinde İlimler Tasnifi

Yazar/lar:

Yıl: 2011 Cilt: 3 Sayı: 22

Öz

Bu makale İslam düşüncesinde ilimler tasnifi yazım geleneklerinin ortaya çıkışını incelemeyi amaçlamaktadır. Makalenin iddiası şudur: İslam öncesine ait felsefe eserlerinin tercümesiyle başlayan ilimler tasnifi yazım geleneği, esas itibariyle İslam düşüncesindeki akıl-vahiy veya din-felsefe ilişkisi sorununun bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Buna bağlı olarak İslam düşünürlerinin ilimler tasnifi iki ana teoriye dayanmıştır. Teorilerden birincisi, Fârâbi tarafından geliştirilen ve vahyi aklî bilginin duyulur formda ifadesi olarak açıklayan nübüvvet teorisidir. Bu teori, İbnü’l-Ekfânî’nin İrşâdü ‘l-kâsıd adlı eserinde en sistemli ifadesini bulmuştur. Dinî ilimler erbabı tarafından geliştirilen ikinci teori ise vahyî hakikatin en kesin ifadesi olarak kabul ederek ilimleri İslam dininin asıllarından istidlâl yoluyla çıkarılan ilimler ile salt akıl gücüyle ulaşılan ilimler olarak taksim eder. Bu teori, Taşköprüzâde’nin Miftâhu ‘s-saâde adlı eserinde en gelişmiş ifadesini bulmuştur.

Anahtar Kelimeler
İlim, Tasnif, Din, Felsefe, Metafizik