Mir İslama Dergisi (1912-1914): Rusya’daki İslam Araştırmalarının İki Yüzü

Yazar/lar: Une Samyte, Ahmet Kanlıdere

Yıl: 2014 Cilt: 3 Sayı: 29

Öz

XIX. yüzyılın sonunda ve XX. yüzyılın başında Rusya Müslümanları arasında boy gösteren milli ve siyasi hareketler Rusya hükümeti tarafından bir tehdit olarak algılanmaktaydı. Bu tehdit, Rusya Müslümanlarını araştırma ve yakından izleme ihtiyacını doğurdu. 1912 yılında St. Petersburg’ta İçişleri Bakanlığı’na bağlı olarak çıkarılan Mir İslama dergisi bu amaca hizmet edecekti. Dergi, V. V. Barthold editörlüğündeki ilk döneminde bilimsel bir yol izledi fakat bu yol siyasi amaçlara uygun görülmedi. Onun yerine getirilen D. M. Pozdneev döneminde dergi tamamen siyasi amaçlara hizmet etmeye başlayıp bilimsel önemini yitirdi. Mir İslama, Rusya Müslümanları arasında ceditçilik, Müslüman basını, kadın hareketi ve birlik fikri gibi konularda zengin bir kaynak olmakla beraber içeriği Türkiye’nin akademik camiası için hâlâ bir muammadır. Bu makalede, derginin bilimsel, siyasi ve kültürel niteliği irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler
Mir İslama, V. V. Barthold, Rusya Müslümanları, Rusya’da İslam Araştırmaları, D. M. Pozdneev