Modernleşme Sürecinde İktidar-Müzisyen İlişkisi: III. Selim ve II. Mahmud İçin Bestelenen Medhiyeler

Yazar/lar:

DOI: 10.16917/iusosyoloji.331335

OnlineFirst olarak 20 Ağustos 2017 tarihinde yayınlanmıştır.

Yıl: 2017 Cilt: 37 Sayı: 1

Öz

İmkân sahibi hâmînin sanatçıyı desteklemesi olarak tanımlanabilecek himâye (patronaj) sistemi, modern zamanda ortaya çıkan piyasa sistemine kadar sanat üretiminin sürekliliğini sağlayan en önemli etkenlerden biri olmuştur. Bu ilişki çerçevesinde gördüğü desteğe karşılık sanatkâr eserlerini patronunun zevk ve taleplerine göre şekillendirmektedir. Osmanlı mûsikî geleneği için başlıca hâmîlerden olan padişahlarla çevresindeki müzisyenlerin ilişkisinin medhiye besteler üzerinden değerlendirildiği bu çalışma, aynı zamanda birer müzisyen olan III. Selim ve II. Mahmud devirleriyle sınırlandırılmıştır. Dîvan edebiyâtındaki yaygınlığına rağmen mûsikî sahasında örnekleri sınırlı olan medhiye bestelerden ele alınan döneme ait 35 esere ulaşılmıştır. Bu eserler bestekâr, makam, usûl ve form bilgileri ile hangi sultana atfen bestelendiklerine göre analiz edilmiştir. Çalışmada medhiyelerin değerlendirmeye alınan diğer bir boyutu ise güfteleri olmuştur. Her bir güfte üzerinde durulduktan sonra metinler “dua”, “övgü” ve “tebrik” üst başlıkları altında belirlenen temalara göre incelenmiş ve böylece medhiyelerde ön plana çıkan hususlar tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler
Medhiye • Osmanlı müziği • Patronaj • İktidar-müzisyen ilişkisi • III. Selim • II. Mahmud

İngilizce (English) için tıklayınız.