Tanzimat Döneminde Yurtdışına Öğrenci Gönderme Olgusu Ve Osmanlı Modernleşmesine Etkileri

Yazar/lar:

Yıl: 2010 Cilt: 3 Sayı: 20

Öz

Bu makalede yurtdışına öğrenci gönderme olgusunun Osmanlı modernleşme tarihindeki konumu ve etkisi incelenmiştir. Modernleşmenin kurumsal düzeyde devlet politikası haline geldiği Tanzimat dönemi Avrupa’ya öğrenci gönderilmeye başlanmasının miladı olduğu gibi araştırmanın da sınırlarını oluşturmaktadır. Araştırmada ana kaynak olarak Osmanlı arşiv belgeleri kullanılmıştır. Yapılan belge taramasında öğrenci gönderme olgusunun genel fotoğrafını verecek 165 belge seçilmiştir. Belgeler ışığında öğrencilerin gönderildiği Avrupa şehirleri, eğitim gördükleri alanlar, masraf maddeleri tahlil edilmiştir. Bunun yanı sıra öğrencilerin seçilme usulleri, toplumsal profilleri, idare-disiplin yolları, istihdam edildikleri alanlar ve uygulamanın verimliliği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak yurtdışına öğrenci gönderme olgusunun modernleşme tarihi içinde önemli bir dinamik olduğu, Osmanlı Devleti’nin muazzam masrafına rağmen yurtdışında öğrenci okutarak Batılı bilgi ve tekniği aktarıp devlet bünyesinde yeniden üretmeyi amaçladığı ifade edilmiştir. Osmanlı modernleşme literatüründen beslenen tarihi algıların derinlemesine ve çok boyutlu yapılacak araştırmalarla denenmeye muhtaç olduğu da varılan genel bir kanaat olarak kaydedilmiştir.

 

Anahtar Kelimeler
Osmanlı modemleşmesi, Tanzimat, eğitim sisteminde batılılaşma, yurtdışında eğitim, modernleşmenin kadrosu

İngilizce (English) için tıklayınız.