Yazı Çağrısı-2

SOSYOLOJİ DERGİSİ

Cilt 37 – Sayı 2

 

Modernleşme ve Müzik

 

Konuk Editor

Prof. Dr. Namık Sinan TURAN

(İ. Ü. Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü)

 

Konuk Yardımcı Editör

Yrd. Doç. Dr. Bilen IŞIKTAŞ

(İ.Ü. Devlet Konservatuvarı Müzikoloji Bölümü)

Dr. Akın KİREN

 

Yazı Teslimi İçin Son Tarih

30 Kasım 2016

 

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü tarafından ilk sayısı 1917 yılında yayınlanan ve Türkçe’deki ilk sosyoloji dergisi olan İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Dergisi, günümüzde yılda üç kez (Nisan, Ağustos ve Aralık) yayımlanan ve ProQuest Cambridge Scientific Abstracts (CSA) Sociological Abstracts ve EBSCO SocINDEX tarafından taranıp indekslenen hakemli akademik bir dergidir. Sosyoloji Dergisi, teorik ve pratik sosyoloji araştırmaların yanı sıra, displinlerarası bir bakış açısıyla sosyal bilimlerin diğer alanlarıyla ilişkili biçimde akademik makalelere, değerlendirme yazıları, konferans, sempozyum ve atölye raporlarına da yer vermektedir.

Sosyoloji Dergisi’nin 2017’de yayımlanacak olan müzik temalı 3 sayısından ikincisinde, modernleşme olgusu ve müzik ilişkisi ele alınacaktır. Bu sayılardan ilki Yrd. Doç. Dr. Ekin Öyken’in editörlüğünde Klasik Kültürlerde Müzik ve Toplum başlıklı olup üçüncüsünde ise Prof. Dr. Ali Ergur’un editörlüğünde “Müziğin Sosyolojisinde Kavramlar ve Sınırları” teması işlenecektir.

Derginin ikinci sayısının ana temasını modernleşmenin müzik üzerindeki izleri oluşturmaktadır. Modernleşme, 19. yüzyılın sanayi toplumunun ürettiği yepyeni bir yaşam anlayışının ve buna dayalı olarak ortaya çıkan sosyo-kültürel dokuyu bütünüyle biçimlendiren kapsayıcı bir dönüşümün öyküsüdür. Geleneksel toplumun çehresi değişime uğrarken, aynı zamanda sarsıcı ve sancılı bir dönem yaşanır. Modernleşme toplumların zaman ve mekan anlayışlarında zıt anlayışlar inşa edecek, birey ve dünya anlayışlarında köklü değişimler yaratacaktır. Toplumun üzerinde yükseldiği değerler siteminde yaşanan sancılı dönüşümü ortaya koyması açısından, Tanzimat kalemlerinden Sadullah Paşa’nın şu dizeleri anlamlıdır: “Yıkıldı belki esasından eski malumat; ne kaldı şöhret-i Rum (Roma) ü Arap, ne Mısr ü Herat.” Bu dizeler gelenekselden kopuş karşısında bireyin yaşadığı dehşeti olanca çıplaklığıyla ortaya koymaktadır. Tek bir değişkene indirgenemeyecek olan modernleşmenin önemli boyutları arasında, sanayileşme, kentleşme, okur yazarlıkta artış, kitle iletişim ve ulaşım araçlarının yaygınlaşması, siyasete olan ilginin artması ve toplumsal mobilizasyon sayılabilir. Habermas’ın da belirttiği gibi modernleşme, birbirini tamamlayan ve etkilerini giderek artıran süreçlerin tamamını ifade eder. Osmanlı-Türk modernleşmesi, kökleri 18. yüzyıla kadar uzanan bir sürece işaret etmektedir. Askerî ve siyasî kurumlar revize edilirken kültürel kurumlar, mimarî, edebiyat ve müzik yeni eğilimlerin doğrultusunda dönüşmüştür.

Dinleme eylemiyle özdeşleşen müzik, sesin ve duyusal işitme yetisinin ses malzemesidir. Ancak kimi zaman müzik, düşünsel bir etkinlik olarak görülmeyip onun toplumsal rolü arka plana itilir. Kavramsal soyutlama yapma becerisini simgeleyen müzik, kendi iç sisteminin dönüşümüne yönelik eğilimi disiplinler arası çalışmalarda gösterecektir. Her kültürün toplumsal-tarihsel koşullarının gündemi, kendi müziğine anlamlar yükler. Böylece müzik, sadece ses malzemelerinin araçsallaştırılarak kullanıldığı bir sanat olmaktan çıkar. Bu işlevsel durumu ona ayrı görevler tayin eder ve değişimlerin yaşanacağı zaman dilimlerinde müzik, değişimlerden payını alır. Sosyoloji Dergisi bu sayısında geç Osmanlı döneminden başlayıp Cumhuriyet dönemini de bütünüyle içerecek biçimde özelde Türkiye’de, ancak daha genel kapsamda modernleşme sürecinin müzik üzerindeki etkilerinin izlenebildiği çok daha geniş bir alanda, modernleşme ve müzik arasındaki ilişkiyi ele alacaktır.

Bu doğrultuda sosyolojinin diğer alanlarındaki yazılar yanında aşağıdaki başlıklar üzerinden kaleme alınan çalışmalar değerlendirilecektir.

  • Modernleşme, toplumsal değişim ve müzik ilişkisi
  • Geleneğin icadı kavramı ışığında müziğin rolü ve misyonu
  • Farklı coğrafyalarda modernleşme deneyimlerinin müzikal ifadeleri
  • Osmanlı-Türk modernleşmesinin müzikteki yansımaları
  • Balkanlarda ve Avrupa’da modernleşme-müzik ilişkisi
  • Ortadoğu’da (Mısır, Suriye, Lübnan, İran) modernleşme ve müzik
  • Müziğin modern icra platformlarının dönüşümü (konser, resital, plak vs.)
  • Modernleşmenin müzikteki ifadesi olarak bireyselleşme ve virtüozite
  • Modern icracının kimliği
  • Modern müzik estetiği
  • Gelenek ve modernlik arasında müzik yaşamı

Makale gönderimi http://tjs.istanbul.edu.tr/online-basvuru-yonergesi/ adresi üzerinden yapılacaktır. Editöre sorularınız için sinan1972@hotmail.com ve bilen.isiktas@istanbul.edu.tr, teknik sorularınız için sosyolojidergi@istanbul.edu.tr adresine yazabilirsiniz.